ชาวจีนเชื้อสายมาเลเซียบังเอิญพบ “คุณตา” บนถนนในคุนหมิง ทำไมย่านประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งนี้ถึงกลายเป็นไวรัล?

เมื่อไม่นานมานี้ คลิปวิดีโอของจางฮุ่ยชิง ชาวจีนโพ้นทะเลจากมาเลเซีย ซึ่งบังเอิญพบภาพถ่ายของ “คุณตา” หรือ ขวงจินหยวน คุณตาของเธอซึ่งเป็นหนึ่งในสมาชิกขบวน “ชาวจีนโพ้นทะเลหนานเฉียวจีกง” บนกำแพงวัฒนธรรมริมถนนซินเหวินหนานในนครคุนหมิง ได้กลายเป็นกระแสบนโลกออนไลน์

กำแพงในคลิปดังกล่าวตั้งอยู่ในย่านประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมหนานเฉียวจีกง ถนนซินเหวินหนาน ย่านแห่งนี้เคยเป็นที่พักอาศัยของหลัวไคหู ถัง กั๋วฉาง และสมาชิกหนานเฉียวจีกงอีกหลายคนหลังเดินทางกลับประเทศจีน ในปี พ.ศ. 2559 มีการก่อตั้งพิพิธภัณฑ์อนุสรณ์ประวัติศาสตร์หนานเฉียวจีกงขึ้น ภายในจัดแสดงกำแพงรายนาม กำแพงเหรียญเกียรติยศ ระเบียงวัฒนธรรม และห้องจัดแสดง เพื่อบอกเล่าเรื่องราวของชาวจีนโพ้นทะเลจากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กว่า 3,200 คน ที่เดินทางกลับมาช่วยเหลือจีนในช่วงสงครามจีน-พม่า นอกจากนี้ ยังมีการปรับปรุงบ้านเดิมของหลัวไคหู ณ เลขที่ 96 ถนนจ้วนถัง ให้เป็น “เซียงโฉวฝาง” หรือ “เรือนรำลึกถิ่นเกิด” พร้อมนำเรื่องราวจากลานบ้านและชุมชน รวมถึงภาพจิตรกรรมฝาผนังมาตกแต่งตามตรอกซอกซอยจ้วนซีและแนวถนนซินเหวินหนาน เพื่อให้ประวัติศาสตร์กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันของผู้คน

ภายใต้แนวคิด “เดินไปเรื่อย ๆ แล้วพบเจอประวัติศาสตร์” ชุมชนได้สร้างกำแพงวัฒนธรรมจำนวน 12 แห่ง รวมระยะทางราว 300 เมตร ภายใต้ธีม “ห้าหัวใจร่วมใจ สายเลือดเดียวกัน” โดยแบ่งเนื้อหาออกเป็นหัวข้อ ได้แก่ ความรักชาติ ความคิดถึงบ้านเกิด รากเหง้าร่วมกัน กาลเวลา และวัฒนธรรม นอกจากนี้ ยังมีการติดตั้งชั้นหนังสือ ที่นั่ง และไฟประหยัดพลังงาน พร้อมดำเนินการปรับปรุงระบบระบายน้ำและแยกน้ำเสีย ปรับปรุงพื้นผิวถนน พัฒนาอาคารพักอาศัยเก่า และจัดระเบียบป้ายหน้าร้าน เพื่อยกระดับสภาพแวดล้อมของชุมชนไปพร้อมกัน

ในเดือนมีนาคม 2569 ถนนซินเหวินหนานได้เพิ่มกำแพงภาพประวัติศาสตร์อีก 4 ตอน ได้แก่ “ระดมพลหนานเฉียวจีกง” “อำลาแดนหนานหยาง” “เปลวไฟแห่งสงครามจีน-พม่า” และ “รวมพลังเป็นหนึ่งเดียว” โดยมีทายาทของหนานเฉียวจีกงหลายคนเข้ามามีส่วนร่วมทั้งในการออกแบบ บริจาคทุน และลงมือวาดภาพด้วยตนเอง ต่อมาในเดือนกรกฎาคมปีเดียวกัน ลานด้านหน้าพิพิธภัณฑ์อนุสรณ์ประวัติศาสตร์หนานเฉียวจีกงได้เปิดตัวประติมากรรมสูงประมาณ 2 เมตรที่สร้างขึ้นเพื่อรำลึกถึงหนานเฉียวจีกง ถ่ายทอดภาพสมาชิกหนานเฉียวจีกงยืนเคียงบ่าเคียงไหล่กันบนยอดเขา พร้อมขบวนรถที่แล่นผ่านเส้นทางในพื้นที่ชายแดนจีน-พม่า

จนถึงปัจจุบัน พิพิธภัณฑ์อนุสรณ์ประวัติศาสตร์หนานเฉียวจีกงมีผู้เข้าชมสะสมแล้วกว่า 60,000 คน จากภายในพิพิธภัณฑ์สู่ภาพวาดบนกำแพง จาก “เรือนรำลึกถิ่นเกิด” สู่ประติมากรรมอนุสรณ์ ย่านแห่งนี้ได้เชื่อมโยงเรื่องราวทางประวัติศาสตร์และความทรงจำของผู้คนเข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ ทั้งในระดับ “จุด-เส้น-พื้นที่” การพบภาพถ่ายของคุณตาโดยบังเอิญ จึงไม่ใช่เพียงช่วงเวลาแห่งความซาบซึ้งของคนคนหนึ่งอีกต่อไป แต่กลายเป็นความทรงจำร่วมในพื้นที่สาธารณะ ที่ทั้งชาวเมืองและนักท่องเที่ยวสามารถเดินทางมาพบเห็นและสัมผัสได้ด้วยตนเอง

ช่าย เมิ่ง/แปล

จารุวรรณ อุดมทรัพย์/พิสูจน์อักษร