ครูหนึ่งคน โรงเรียนหนึ่งแห่ง ตลอดชีวิตหนึ่ง : เรื่องราว 40 ปีแห่งการศึกษาในชนบท ของ “หนง เจียกุ้ย”

เช้าวันที่ 5 มีนาคม ตัวแทนสภาประชาชนแห่งชาติคนหนึ่งสวมชุดชนชาติจ้วงเดินขึ้นสู่เวที เขาคือ หนง เจียกุ้ย ครูจากโรงเรียนประถมลั่วซงตี้ ตำบลเหลียนเฉิง อำเภอกว่างหนาน ในแคว้นปกครองตนเองชนชาติจ้วงและม้ง เหวินซาน มณฑลยูนนาน

ในปี 2529 หนง เจียกุ้ย วัย 20 ปี ได้งานเป็นครูสอนแทน และเดินทางเข้าไปยังหมู่บ้านเล็ก ๆ ที่แทบไม่มีใครรู้จัก โรงเรียนประถม “ลั่วซงตี้” ตั้งอยู่ในพื้นที่ซึ่งในอดีตเคยเป็นศูนย์รักษาผู้ป่วยโรคเรื้อนมาก่อน ผู้คนจึงมักเรียกที่นี่ว่า “หมู่บ้านนั้น” หรือ “หมู่บ้านโรคเรื้อน”

วันเปิดเรียนวันแรก มีผู้ปกครอง 8 คนพาเด็ก ๆ 12 คนมาที่โรงเรียน เมื่อเห็นร่างกายของผู้ปกครองที่ถูกโรคร้ายกัดกินจนพิการอย่างหนัก หนง เจียกุ้ยถึงกับอยากหันหลังหนี แต่สายตาแห่งความหวังของผู้ปกครอง และแววตาที่โหยหาความรู้ของเด็ก ๆ ทำให้เขาไม่อาจถอยหนีได้ เขาคิดเพียงว่า

“ถ้าผมหนีไป แล้วเด็ก ๆ เหล่านี้จะทำอย่างไร?” สุดท้าย หนง เจียกุ้ย จึงตัดสินใจอยู่ต่อ แม้ต้องเสี่ยงต่อโรคติดต่อ และกลายเป็นครูคนแรกและคนเดียวของโรงเรียนในหมู่บ้านโรคเรื้อนแห่งนี้ วิชาภาษาจีน คณิตศาสตร์ หรือแม้แต่วิชาศีลธรรม เขาต้องสอนทุกอย่างเพียงลำพัง

ตลอดเวลากว่า 40 ปีที่โรงเรียนมีครูเพียงคนเดียว เขาส่งนักเรียนจบประถมไปแล้ว 12 รุ่น รวม 126 คน และเด็กเหล่านี้ต่างก็สามารถออกไปทำงาน และมีชีวิตของตนเองในสังคมได้

หนง เจียกุ้ยกล่าวด้วยความภาคภูมิใจว่า “ในฐานะครู ผมภูมิใจในตัวพวกเขามาก พวกเรายังคงติดต่อกันอยู่เสมอ โดยเฉพาะทุกปีในวันครู สิ่งที่ผมได้รับมากที่สุดคือคำอวยพรจากลูกศิษย์ นี่คือสิ่งที่ผมภูมิใจที่สุด”

เคยมีคนถามเขาว่า “คนเราจะมีช่วงชีวิต 40 ปีได้สักกี่ครั้ง? แล้วคุ้มค่าไหมที่จะอุทิศตนให้กับโรงเรียนแบบนี้?” หนง เจียกุ้ยตอบว่า “คุ้มค่า เพราะลูกศิษย์ของผมบอกว่า หากตอนนั้นครูหนงลังเลแม้เพียงเล็กน้อยและไม่ยืนหยัดอยู่ต่อ พวกเขาก็คงไม่มีวันได้ออกจากภูเขาไปเห็นโลกกว้าง”

เขากล่าวทิ้งท้ายอย่างหนักแน่นว่า “ความหมายของชีวิตคือการอุทิศ ไม่ใช่การแสวงหาเพื่อตนเอง การยึดมั่นในเจตนารมณ์ตั้งแต่ต้น ‘ครูหนึ่งคน โรงเรียนหนึ่งแห่ง ตลอดชีวิตหนึ่ง’ คือคำมั่นสัญญาที่ผมให้ไว้กับพรรคและประชาชนอย่างจริงจังที่สุด”
ช่าย เมิ่ง/แปล
จารุวรรณ อุดมทรัพย์/พิสูจน์อักษร