3.7 ຕື້ເທື່ອ, ເພງຂອງຢຸນນານເປັນຫຍັງຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ທົ່ວໂລກເຕັ້ນຕາມ?

“ໂອ່ ຮີ້ວ ໂອ່ ຮີ້ວ…” ໃນລະດູໃບໄມ້ປົ່ງປີ 2026, ບົດເພງ “ມູນາວຈົງເກີ” “ຂອງຊົນເຜົ່າຈິ່ງພໍ ທີ່ມີຕົ້ນກຳເນີດມາຈາກເມືອງເຕີຮົງ ແຂວງຢຸນນານ, ໄດ້ກາຍເປັນທີ່ນິຍົມຢ່າງຫຼວງຫຼາຍໃນເວທີສື່ສັງຄົມອອນລາຍທົ່ວໂລກ ດ້ວຍຍອດຄລິກຫຼາຍກວ່າ 3.7 ຕື້ເທື່ອ. ຈາກຊົນນະບົດໃນແຂວງຢຸນນານ ຈົນເຖິງທະວີບອາຟຣິກາ, ໝູ່ເພື່ອນຈາກທົ່ວທຸກມຸມໂລກໄດ້ພາກັນເຕັ້ນໄປຕາມຈັງຫວະທີ່ “ຕິດໃຈ” ຂອງບົດເພງນີ້.

ໃນຊຸມປີມໍ່ໆມານີ້, “ສຽງຟົດສະນັ່ນ” ທີ່ໂດດເດັ່ນຂອງແຂວງຢຸນນານໄດ້ເກີດຂຶ້ນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ: ບົດເພງຟ້ອນສົງນໍ້າ “UP ເກິງມາ” ມີຍອດຄລິກຫຼາຍສິບລ້ານເທື່ອ, ເຊິ່ງໄດ້ຈູດປະກາຍງານບຸນສົງນໍ້າ;  “ເພງພື້ນເມືອງໝີຕູ້” ມີຍອດຄລິກ 4 ຕື້ເທື່ອ, ເຊິ່ງໄດ້ຄອງອັນດັບໜຶ່ງໃນທົ່ວອິນເຕີເນັດ ແລະ ຕິດອັນດັບເພງຍອດນິຍົມໃນລະບົບສະຕຣີມມິງເປັນເວລາຫຼາຍກວ່າຮ້ອຍວັນ. ນອກຈາກນີ້, ບົດເພງພື້ນເມືອງທີ່ບໍ່ມີຕົວຕົນເຊັ່ນ: “ສຽງຮ້ອງໄຫຊ້າຍຊຽງ”  ຂອງຊົນເຜົ່າອີ ແລະ “ຊານຊຽນຕ້ຽວ” ຂອງຊົນເຜົ່າໄຕລື້ ກໍໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ, ເຊິ່ງໄດ້ດຶງດູດຜູ້ຟັງຈໍານວນຫຼວງຫຼາຍ.

ບາງຄົນເວົ້າວ່າ: “ຄົນຢຸນນານເວົ້າໄດ້ກໍຮ້ອງເພງໄດ້, ຍ່າງໄດ້ກໍເຕັ້ນໄດ້.” ຄໍາເວົ້ານີ້ບໍ່ຜິດ. ປັດຈຸບັນ, ດ້ວຍການພັດທະນາຂອງອິນເຕີເນັດ ແລະ ວິດີໂອສັ້ນ, ສຽງເພງຂອງແຂວງຢຸນນານຍິ່ງແຜ່ລາມໄປທົ່ວໂລກ, ຈາກທໍາມະຊາດໄປສູ່ຈິດໃຈຂອງຜູ້ຄົນ, ເຊີນຊວນປະຊາຊົນທົ່ວໂລກມາຮ້ອງເພງ ແລະ ເຕັ້ນລໍາ. ແຂວງຢຸນນານຍັງໄດ້ກໍານົດຄືນໃໝ່ໃນບົດເພງຕ່າງໆວ່າ: ສິ່ງທີ່ເປັນຂອງຊາດແມ່ນສິ່ງທີ່ເປັນຂອງໂລກ.

ຄວາມຈິງໃຈທີ່ “ຕິດດິນຕິດນໍ້າ” ນັ້ນຄືອາວຸດລັບທີ່ສຳຄັນຂອງວັດທະນະທຳ.

ເຫດຜົນທີ່ເພງພື້ນເມືອງຢຸນນານສາມາດໂດດເດັ່ນໄດ້ນັ້ນ, ແມ່ນຍ້ອນມີເນື້ອໃນທີ່ “ຕິດດິນ” ເຊິ່ງໄດ້ສຳຜັດກັບຄວາມປາຖະໜາອັນເລິກເຊິ່ງຂອງຜູ້ຄົນຕໍ່ທຳມະຊາດ, ຄວາມແທ້ຈິງ ແລະ ການດຳລົງຊີວິດແບບຊ້າໆ.

26 ຊົນເຜົ່າທີ່ອາໄສຢູ່ໃນຢຸນນານໄດ້ປະສົມປະສານ ແລະ ຢູ່ຮ່ວມກັນ, ບໍ່ວ່າຈະເປັນບໍລິເວນກອງໄຟໃນງານບຸນໂຄມໄຟ, ບ້ານເຮືອນໃນງານບຸນສົງການ, ຕາມຄັນນາ, ເທິງເນີນພູ, ໃນເດີ່ນໜ້າເຮືອນ, ສຽງຮ້ອງໃນເວລາອອກແຮງງານ, ຄຳເວົ້າຫວານໆຂອງຄູ່ຮັກ, ແລະ ສຽງຫົວໃນການພົບປະສັງສັນ, ລ້ວນແຕ່ສາມາດກາຍເປັນບົດເພງໄດ້. ກອງໄມ້ຂອງຊົນເຜົ່າຈິ່ງພົວແມ່ນເຮັດມາຈາກໄມ້ທ່ອນດຽວ, ສຽງຮ້ອງເພງໄຫ່ໄຊຂອງຊົນເຜົ່າອີ໋ແມ່ນຮ້ອງອອກມາຈາກເຮືອຫາປາໃນໜອງອີ໋ຫຼົງ, ແລະ ເພງປູກເຂົ້າຂອງຊົນເຜົ່າຮານີແມ່ນ “ລອຍ” ອອກມາຈາກນ້ຳໃນນາຂັ້ນໄດ. ສຽງເພງຂອງຢຸນນານບໍ່ແມ່ນການສະແດງເພື່ອເວທີ, ມັນຄືຊີວິດຕົນເອງ. ຖ້າເວົ້າຕາມຄຳສັບທີ່ນິຍົມໃນອິນເຕີເນັດ, ດົນຕີຢຸນນານແມ່ນ “ເຮັດດ້ວຍມື”, ເຊິ່ງເຊື່ອງຊ້ອນສຽງລົມ, ສຽງນ້ຳ ແລະ ກິ່ນດິນ, ສຽງດົນຕີທຳມະຊາດເຫຼົ່ານີ້ເຮັດໃຫ້ທຸກໆທຳນອງມີຄວາມເປັນຕົວຈິງຂອງຊີວິດ ແລະ ລັກສະນະພິເສດຂອງຊົນເຜົ່າ. ນ້ຳຕາທີ່ໄຫຼອອກມາຈາກຜູ້ດັດແປງ ແລະ ການຮ້ອງຕາມຂອງຜູ້ຟັງ, ລ້ວນແຕ່ຖືກກະທົບໂດຍພະລັງຊີວິດທີ່ແທ້ຈິງນີ້.

ຄວາມຈິງໃຈ, ເປັນສິ່ງທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດຂອງວັດທະນະທຳສະເໝີ. ຄວາມຈິງໃຈນີ້, ເກີດມາຈາກຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ແທ້ຈິງທີ່ສຸດທີ່ບົ່ມສ້າງຂຶ້ນໃນດິນແດນສີແດງ, ແລະຍັງມາຈາກຄວາມເຄົາລົບ ແລະ ຄວາມນັບຖືທີ່ນັກສ້າງສັນມີຕໍ່ວັດທະນະທຳຂອງຊາດ.

“ມູນໜາວຈົງເກີ” ທີ່ກຳລັງເປັນທີ່ນິຍົມໃນປັດຈຸບັນ ແມ່ນໜຶ່ງໃນສັນຍາລັກທາງວັດທະນະທຳທີ່ໂດດເດັ່ນທີ່ສຸດຂອງຊົນເຜົ່າຈິ່ງພໍ. ມູນໜາວຈົງເກີ ແມ່ນພິທີກຳອັນຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ຈັດຂຶ້ນຢູ່ເຂດປົກຄອງຕົນເອງຊົນເຜົ່າໄຕ ແລະ ຈິ່ງພໍ ເຕີຫົງ ແລະ ເຂດອື່ນໆ ເພື່ອສະເຫຼີມສະຫຼອງການເກັບກ່ຽວ ແລະ ບູຊາບັນພະບຸລຸດ, ເຊິ່ງໄດ້ຖືກຈັດເຂົ້າໃນບັນຊີລາຍຊື່ມໍລະດົກວັດທະນະທຳທີ່ບໍ່ມີຕົວຕົນລະດັບຊາດຊຸດທຳອິດ. ໃນຕົ້ນປີນີ້, ທ່ານ ເຈີນ ເຈີນ, ນັກດົນຕີຊາວປັກກິ່ງທີ່ເກີດໃນຊຸມປີ 80, ໄດ້ເຫັນວິດີໂອທີ່ໜ້າປະທັບໃຈຂອງງານບຸນມູນໜາວຈົງເກີ ທີ່ມີຄົນຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍເຕັ້ນລຳນຳກັນ, ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ລາວຮູ້ສຶກປະທັບໃຈຢ່າງເລິກເຊິ່ງຕໍ່ຄວາມກະຕືລືລົ້ນຂອງຊົນເຜົ່ານີ້, ແລະ ຕັດສິນໃຈຮຽບຮຽງ ແລະ ສ້າງສັນຜົນງານນີ້.

ໃນເບື້ອງຕົ້ນ, ເຈີນເຈີນກໍຢາກເດີນຕາມເສັ້ນທາງບັນເທີງທົ່ວໄປ, ຈົນກວ່າລາວຈະຕັ້ງໃຈຄົ້ນຄວ້າປະຫວັດສາດຂອງຊົນເຜົ່າຈິ່ງພໍ, ແລະໄດ້ຮຽນຮູ້ເລື່ອງລາວທີ່ເຕີບໃຫຍ່ມາຈາກດິນແດນ, ລາວຈຶ່ງເຂົ້າໃຈເຖິງຄວາມໂສກເສົ້າ ແລະ ຄວາມຈິງໃຈທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງທຳນອງເພງ. ດັ່ງນັ້ນ, ສິ່ງຕ່າງໆທີ່ຖືກເພີ່ມເຂົ້າໄປໃນທຳນອງເພງ ເຊັ່ນ: ເຕົາໄຟ, ລົມພູ, ຄ້ອນຕີ... ຈຶ່ງໄດ້ "ຢືນໝັ້ນ" ຢ່າງແທ້ຈິງ. ເຈີນເຈີນໄດ້ກ່າວຢ່າງກົງໄປກົງມາໃນການສຳພາດກັບສື່ມວນຊົນວ່າ: "ຂ້ອຍຢືນຂຽນເພງຕະຫຼອດ, ແລະຫຼາຍຄັ້ງນ້ຳຕາກໍໄຫຼອອກມາ."

ສິ່ງທີ່ເປັນຂອງຊາດຫຼາຍເທົ່າໃດ, ມັນກໍຍິ່ງເປັນຂອງໂລກຫຼາຍຂຶ້ນ.

ຫຼັງຈາກ “ມູ່ນ່າວຈົ່ງເກີ” ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ, ຊາວເນັດຊາວເອທິໂອເປຍໃນຕິກຕອກ ໄດ້ຂຽນຄຳເຫັນວ່າ: “ດົນຕີນີ້ເຮັດໃຫ້ຂ້ອຍນຶກເຖິງເລື່ອງລາວຂອງບັນພະບຸລຸດຂອງພວກເຮົາທີ່ເດີນທາງຜ່ານຮ່ອມພູໃຫຍ່”; ຜູ້ໃຊ້ຊາວໄນຈີເຣຍໄດ້ສະແດງຄວາມຮູ້ສຶກວ່າ: “ພາບຂອງຄົນນັບໝື່ນເຕັ້ນລຳນຳກັນ, ເຮັດໃຫ້ຂ້ອຍເຫັນຈິດວິນຍານຂອງງານບຸນຊົນເຜົ່າຂອງພວກເຮົາ”. ຄຳວິຈານເຫຼົ່ານີ້ຈາກທົ່ວໂລກ ແລະ ຄວາມຮູ້ສຶກຮ່ວມກັນທີ່ຂ້າມຜ່ານພູມສາດ, ລ້ວນແຕ່ໄດ້ອະທິບາຍຢ່າງເລິກເຊິ່ງວ່າ: ສິ່ງທີ່ເປັນຂອງຊາດແມ່ນສິ່ງທີ່ເປັນຂອງໂລກ.

ແຕ່ຊຸມປີ 1950, ເພງພື້ນເມືອງ “ສ່ຽວເຫີຖ່າງຊຸ້ຍ”ຈາກເມືອງມີຕູ້ ແຂວງຢຸນນານ, ໄດ້ນຳໃຊ້ແສງເດືອນ ແລະ ແມ່ນ້ຳນ້ອຍເປັນພາບພົດ, ສື່ເຖິງຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ບໍລິສຸດ ແລະ ຈິງໃຈ, ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມຢ່າງກວ້າງຂວາງທົ່ວປະເທດ ແລະ ຂ້າມນ້ຳຂ້າມທະເລ, ຖືກຂະໜານນາມວ່າ “ເພງກາງຄືນຂອງຕາເວັນອອກ”; ໃນປີ 2022, ໃນພິທີເປີດກອງປະຊຸມລະດັບສູງໄລຍະທີສອງຂອງກອງປະຊຸມລັດພາຄີຄັ້ງທີ 15 (COP15) ຂອງສົນທິສັນຍາວ່າດ້ວຍຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງຊີວະພາບທີ່ຈັດຂຶ້ນຢູ່ເມືອງມົງເຣອານ ປະເທດການາດາ, ຜູ້ສືບທອດສຽງຮ້ອງ “ໄຫ່ໄຊ່ຊຽງ” ຂອງຊົນເຜົ່າອີ໋ ໄດ້ຮ້ອງເພງ “ຈິນນ່ຽວອິນນ່ຽວເຟຍຊີ່ໄລ່” , ເຊິ່ງໄດ້ສ້າງຄວາມປະທັບໃຈໃຫ້ແກ່ຜູ້ຊົມທັງໝົດ, ດ້ວຍສຽງຮ້ອງທີ່ອອນຊອນ ແລະ ກິ່ນອາຍຂອງຊົນເຜົ່າ ໄດ້ຮັບສຽງຕົບມືຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ; ໃນປີນີ້, “ມູ່ນ່າວຈົ່ງເກີ” ໄດ້ຮັບຍອດວິວ 3.7 ຕື້ເທື່ອທົ່ວອິນເຕີເນັດ, ເຊິ່ງຢູ່ເບື້ອງຫຼັງນັ້ນແມ່ນເຈດຈຳນົງອັນບໍ່ຍອມຈຳນວນຂອງຊົນເຜົ່າຈິ່ງພໍທີ່ບໍ່ຢ້ານຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ ແລະ ອຸປະສັກ, ຜ່ານຜ່າອຸປະສັກເພື່ອສະແຫວງຫາແສງສະຫວ່າງ, ພ້ອມທັງຄວາມເບີກບານມ່ວນຊື່ນ, ຄວາມກວ້າງຂວາງ ແລະ ຄວາມກະຕືລືລົ້ນຂອງຄົນນັບໝື່ນ, ຕັ້ງແຕ່ຜູ້ເຖົ້າຈົນເຖິງເດັກນ້ອຍ, ທີ່ເຕັ້ນລຳນຳກັນ.

ຍິ່ງເປັນຂອງຊາດ, ຍິ່ງເປັນຂອງໂລກ. ມໍລະດົກທີ່ບໍ່ມີຕົວຕົນຈາກຊາດກ້າວສູ່ໂລກ, ຕ້ອງການແກນຫຼັກຂອງຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ຈິງໃຈ, ແລະຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ, ຕ້ອງການພາຫະນະການສະແດງອອກທີ່ສົດໃສ. ເປັນເວລາດົນນານ, ລະບົບຄຳເວົ້າຂອງຕາເວັນຕົກມີຄວາມຄິດແບບຕາຍຕົວຕໍ່ວັດທະນະທຳຈີນ, ໂດຍເຊື່ອວ່າມັນ "ເກົ່າແກ່, ຫລ້າສະໄໝ, ແລະເຂົ້າໃຈຍາກ". ການເປັນທີ່ຮູ້ຈັກຂອງ "ເພງພື້ນເມືອງໝີຕູ້" ແລະ "ເພງມູໜາວ" ໄດ້ທຳລາຍຄວາມລຳອຽງນີ້ຢ່າງສິ້ນເຊີງ, ສະແດງໃຫ້ໂລກເຫັນຈີນທີ່ແຕກຕ່າງ. "ເພງພື້ນເມືອງເມີຕູ້" ສະບັບ Phonk ຍັງຄົງຮັກສາຄວາມເປັນເອກະລັກຂອງຊົນນະບົດ, ເໝາະສົມກັບສະພາບການເຜີຍແຜ່ທີ່ວ່ອງໄວໃນປະຈຸບັນ; "ເພງມູໜາວ" ໄດ້ນຳໃຊ້ເທັກໂນໂລຢີ AI, ເຮັດໃຫ້ທຳນອງ "ໂອ້ ນຽນ" ທີ່ເກົ່າແກ່ມີຄວາມຊັບຊ້ອນ ແລະໜ້າຈົດຈຳຫຼາຍຂຶ້ນ; "UP ເກິງມາ" ໄດ້ປະສົມປະສານອົງປະກອບຂອງມໍລະດົກທີ່ບໍ່ມີຕົວຕົນເຂົ້າກັບດົນຕີເຕັ້ນລຳທີ່ທັນສະໄໝຢ່າງເລິກເຊິ່ງ, ເຮັດໃຫ້ປະເພນີ ແລະແຟຊັ່ນປະທະກັນສ້າງປະກາຍໄຟທີ່ມະຫັດສະຈັນ.

ເປັນຫຍັງເພງຂອງຢຸນນານຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ທົ່ວໂລກຕ້ອງເຕັ້ນຕາມນຳກັນຕະຫຼອດ? ເພາະວ່າ, ທຳນອງເພງທີ່ສວຍງາມທີ່ສຸດ, ມັກຈະມາຈາກແຜ່ນດິນ; ເພງທີ່ມີຄວາມຮູ້ສຶກເລິກເຊິ່ງທີ່ສຸດ, ຕ້ອງຮ້ອງໃຫ້ທຸກຄົນໄດ້ຟັງ; ການສະແດງອອກທີ່ເປັນເອກະລັກຂອງຊາດທີ່ສຸດ, ກໍ່ຄືການສະແດງອອກທີ່ເປັນສາກົນທີ່ສຸດ.